e-Industrial Technology Center

หางปลา (Cable Lugs)

       ในการต่อสายเข้ากับอุปกรณ์ไฟฟ้าสามารถทำได้หลายวิธีด้วยกันคือ

1. การบัดกรี   โดยใช้ความร้อนและตะกั่วบัดกรีให้ตัวนำและอุปกรณ์ประสานเข้าด้วยกัน
2. การต่อเชื่อม   โดยอาศัยปฏิกิริยาทางเคมีเช่น Thermoweld, Exothermic weld เป็นต้น
3. การใช้สกรูขันยึดสายไฟเข้ากับอุปกรณ์
4. การต่อโดยใช้แรงบีบ   เช่นหางปลาเป็นต้น

สำหรับการต่อสายโดยใช้หางปลานั้นต้องอาศัยเครื่องมือบีบเข้าช่วย และมักพบว่า 10 - 30% ของการเข้าหัวสาย มักมีปัญหาความร้อนเกิดขึ้นขณะใช้งาน ซึ่งเกือบทั้งหมดเกิดจากการย้ำหัวสายไม่แน่นและหางปลาไม่ได้ขนาด การย้ำหัวสายไม่แน่น ก่อให้เกิดปัญหามากมายเช่น หัวสายร้อน, หัวสายไหม้, เบรคเกอร์ทริปหรือบางครั้ง อาจทำให้เบรคเกอร์ไหม้ได้

การเข้าหัวสายที่ดีและปลอดภัย   ต้องพิจารณาองค์ประกอบดังต่อไปนี้

1. วัสดุที่นำมาใช้ทำหางปลา (ทองแดง) 

ชนิดของทองแดง
มาตรฐาน DIN 1787 ได้แบ่งทองแดงเป็นหลายชนิดตามคุณสมบัติและการใช้งาน แต่ที่เกี่ยวข้องกับงานไฟฟ้าและมีความสำคัญ มี 4 ชนิดคือ

OF - CU คือทองแดงที่มีความบริสุทธิ์ 99.95% มีความนำไฟฟ้าสูง ราคาแพงมาก เหมาะสำหรับใช้ในวงจรอิเล็กทรอนิกส์ เช่นใช้ผลิต IC เป็นต้น

E - CU คือทองแดงที่มีความบริสุทธิ์ 99.9% เป็นชนิดที่มาตรฐานกำหนดให้ใช้ในวงจรไฟฟ้า ราคาค่อนข้างแพง ใช้ทำหัวต่อสาย, เทอร์มินอล เป็นต้น

SE - CU มีคุณสมบัติและการใช้งานเหมือนกับ E - CU เช่นใช้ทำหม้อแปลงไฟฟ้า

SF - CU คือทองแดงที่มีความบริสุทธิ์ 99.9% เป็นชนิดที่มาตรฐานกำหนดให้ใช้สำหรับ ระบบท่อน้ำขนส่ง (Water Transport) ระบบทำความเย็น, ระบบทำความร้อนหรือการก่อสร้าง และไม่ยอมให้ใช้ในงานไฟฟ้าเพราะมีค่าความนำไฟฟ้า ต่ำที่สุด แต่มีข้อดีในการต่อเชื่อมกันเนื่องจากมีส่วนผสมของสารฟอสเฟอร์สูงช่วยให้เชื่อมประสานได้ดี

หมายเหตุ    การใช้วัสดุทำหางปลาราคาถูกในงานไฟฟ้าอาจก่อให้เกิดปัญหารุนแรงตามมาในภายหลัง 
      

2. ชนิดของหางปลาที่ใช้งาน
 

	1. Solderless Terminal คือหางปลาที่ทำจากแผ่นทองแดงตัดเป็นรูปหางปลาพับขึ้นรูป แล้วเชื่อมตรงรอยต่อนั้น บางครั้งเรียกว่า "หางปลาทรงญี่ปุ่น" เหมาะกับงานที่ใช้กระแสไม่สูงมาก ใช้กับสายตีเกลียวหรือสายฝอย ไม่เหมาะกับสายทองแดงตัน (Solid) การย้ำหางปลาจะใช้แบบกด
	2. Tubular Cable Lug คือหางปลาที่ทำขึ้นจากท่อทองแดงตัดตามขนาดแล้วทำการกดเปลี่ยนรูปทรง (Forming) ให้ได้ตามแบบที่ต้องการ บางครั้งเรียกว่า "หางปลาทรงยุโรป"  เหมาะกับงานที่ใช้กระแสสูงๆ ใช้ได้กับสายไฟทุกชนิด สามารถย้ำได้ทั้งแบบกด (Indent Crimping) และแบบหกเหลี่ยม (Hexagon Crimping)
	3. DIN Terminal คือหางปลาชนิด Tubular Cable Lug ที่ผลิตขึ้นตามมาตรฐานของ DIN ซึ่งต้องผลิตตามข้อกำหนดดังนี้ วัสดุที่ใช้ต้องเป็น E - CU เท่านั้น ขนาดและรูปร่างต้องได้ตามมาตรฐาน การย้ำต้องเป็นแบบหกเหลี่ยมเท่านั้น หางปลาแบบนี้คล้ายแบบ Tubular ต่างกันที่มีขนาดใหญ่และหนากว่าและมีจุด Mark ไว้ให้สะดวกในการกำหนดรอยย้ำ หางปลาแบบ DIN นิยมใช้กับงานที่ต้องการกระแสสูงๆ และมีความแน่นอนของระบบเช่น วงจรไฟฟ้าหลัก, โรงจักรไฟฟ้า ฯลฯ

 
3. เครื่องมือ - แบบของการย้ำหางปลา

4. คุณสมบัติทางกลของหางปลา   มาตรฐาน VDE 0220 ได้กำหนดคุณสมบัติของหางปลาที่มีความสามารถในการทนแรงดึง (Tensile Strength) ดังนี้

   1. หางปลาที่ทำด้วยทองแดง ต้องทนแรงดึงไม่น้อยกว่า 60 N/sq.mm
   2. หางปลาที่ทำด้วยอลูมิเนียม ต้องทนแรงดึงไม่น้อยกว่า 40 N/sq.mm

หมายเหตุ    ค่าที่กำหนดในมาตรฐานเป็นค่าอย่างต่ำที่สามารถทนได้ ซึ่งในความเป็นจริงอาจมีค่าสูงกว่าที่กำหนดมาก


5. ขั้นตอนการย้ำหางปลา 
 

1. ปอกสายไฟให้ได้ความยาวของทองแดงเท่ากับ A บวกอีก 10% ของ A ดังรูป หมายเหตุ      ทั้งนี้เพราะความยาวของหางปลาจะเพิ่มขึ้นเล็กน้อยหลังจากย้ำแล้ว 2. หลังจากปอกสายแล้ว ต้องทำความสะอาดตัวนำด้วยผ้าหรือแปรงให้สะอาดก่อนทำการย้ำ 3. สวมตัวนำเข้ากับหางปลา 4. ทำการย้ำโดยเลือกเครื่องมือให้ถูกต้อง เหมาะสม และกดบีบให้แน่น

       หมายเหตุ หากจุดที่ทำการย้ำสกปรกและ/หรือไม่แน่น จะเกิด bad contact ที่หน้าสัมผัสของหางปลาและทำให้ร้อนกว่าปกติ ซึ่งอาจทำให้เกิดอาร์กและสายไหม้ได้

ที่มา: www.nectec.or.th

========================================================

	TBAT คืออะไร ?	Congratulations
	สอบ ACT	Happy Birthday
	สอบ IELTS มีกี่แบบ?

• ================= ยูทุปของ 9engineer ,com ===================
  
  
• คลิปที่น่าสนใจจัดทำโดย 9engineer.com ภายใต้ชื่อช่องTechnology talk Channel 
  
•  1. วงจรและวิธีการสตาร์ทแบบไดเร็คออนไลน์  DOL
  
•  2. วงจรควรคุมการกลับทางหมุน
  
•  3. วงจรและวิธีการสตาร์ทแบบสตาร์ เดลต้า  Y-D Starter
  
•  4. การสตาร์แบบออโตทรานส์ฟอร์เมอร์  Auto transformer starter
  
•  5. การต่อขดลวดมอเตอร์ อย่างไรไม่ให้เกิดการใหม้หรือเสียหาย
  
•  6. การเช็ตโอเวอร์โหลดรีเลย์
  
•  7.การเช็ตโอเวอร์โหลดรีเลย์กับมอเตอร์ที่มีเซอร์วิสแฟคเตอร์
  
•  8.รีเลย์กับคนแทคเตอร์ต่างกันอย่างไร
  
•  9.อื่นๆ
•  
•   **** นายเอ็นจิเนียร์ขอสงวนสิทธิ์รับรองความถูกต้อง โปรดใช้วิจารณญาณในการรับข่าวสารข้อมูล